https://www.kimtikt.nl/wp-content/uploads/2015/10/mantelzorg-e1445501298343.jpg
https://www.kimtikt.nl/wp-content/uploads/2015/10/mantelzorg-2-e1445501356375.jpg

Categorie: Persoonlijk

Tags: , , ,

23.10.2015

Vijf tips voor mantelzorgers om zelf overeind te blijven

Als je als mantelzorger voor je partner, familielid of een vriend(in) zorgt, is het oppassen geblazen. Voordat je het weet, ben je opgebrand. Met deze vijf tips zorg je dat je als mantelzorger zelf overeind blijft.

Eigen zuurstofmasker eerst. Ik vond dat, toen ik voor het eerst ging vliegen, heel raar. Wattttt? Eerst voor jezelf zorgen en dan pas voor je kind? Dat leek me serieus onmogelijk. Het zit toch in de aard van een ouder om je kind te beschermen? Mijn zienswijze verklaart meteen waarom ik in alle valkuilen van de mantelzorger ben getrapt. Niet dat ik de afgelopen 1,5 jaar überhaupt door had dat ik aan het mantelzorgen was. Daar kwam ik onlangs pas achter toen ik een andere mantelzorger sprak.

Mijn vriend zit al meer dan 1,5 jaar in een medische molen waar je u tegen zegt. En ik heb praktisch in mijn up alle zorg op me genomen. Wat er precies aan de hand is, laat ik in verband met zijn privacy graag even in het midden. Dat doet er ook niet toe. Wat er wel toe doet, is dat ik compleet uitgeput ben en er tot mijn grote verdriet even niet meer voor hem kan zijn. Nu ik heel langzaam de eerste stapjes op die wankele trap naar boven zet, deel ik graag mijn tips.

1. Vraag en accepteer hulp

Ik kan me het telefoongesprek met mijn coördinator op het werk nog herinneren, toen ik aangaf mijn taken niet meer aan te kunnen. ‘Maar wie zorgt er verder dan voor hem? Jij bent toch niet de enige die dat kan doen?’ Destijds was ik verontwaardigd. Natuurlijk was ik de enige die mijn vriend tig keer naar het ziekenhuis bracht, daar uren wachtte en hem weer terug chauffeurde. Ík woon toch met hem samen! Wie moet het anders doen? Ik voelde me totaal onbegrepen en was boos. Nu zie ik in dat ze gelijk had. Op het moment dat ik zelf als een dooie pier, met kringen onder mijn ogen op de bank hing, moest ik wel hulp vragen. Soms was dat niet eens nodig en boden vrienden, familie en zelfs buren aan om naar het ziekenhuis te rijden. De eerste keer dat ik een aanbod accepteerde, was lastig. Het voelde zooooo ongemakkelijk. Na verloop van tijd zag ik in dat mensen het vaak heel fijn vinden om te helpen. Ik help mijn eigen vrienden tenslotte ook graag. Bedenk dus dat er vast een tijd komt dat de rollen omgedraaid zijn en jij de ander de helpende hand biedt.

2. Praat erover

Mijn vriend en ik hebben behoorlijk heftige tijden meegemaakt. Nog steeds trouwens. Ik hield vrienden en familie wel op de hoogte van alle ontwikkelingen, maar echt praten over wat het met mij deed-hoe moe, bang, verdrietig en wanhopig ik was- liet ik vaak achterwege. Ik had het gevoel dat mensen na 1,5 jaar wel genoeg hadden van mijn verhalen. Bovendien raakte ik ook langzaam aan de situatie gewend en verlegde ik mijn grenzen. Soms vergat ik voor het gemak even dat ons leven eigenlijk retezwaar is. Ik ben een vechter en probeer in elke situatie naar het positieve te kijken. Dat lukt aardig. Maar soms moet je gewoon toegeven dat je het zwaar hebt en een luisterend oor zoeken. Of dat nou vrienden, familie of lotgenoten zijn, maakt niet uit. Je gaat je behoorlijk eenzaam voelen als je alles opkropt, geloof me. Dus let it all out!

3. Voel je niet schuldig

Waar ik mezelf ook op heb betrapt, is dat ik steeds vaker thuis bleef. Voor mijn gevoel kon ik het niet maken om zelf wat leuks buiten de deur te doen. Hoe kun je nou plezier hebben als het zo slecht met je vriend gaat? Een groot schuldgevoel bekroop me als ik met collega’s aan de borrel zat en me rot lachte. Als ik dan een keer was weggeweest, durfde ik thuis niet te vertellen hoe leuk het was geweest. Waar ik vroeger mijn vriend de oren van de kop kletste over de grappen en grollen die over tafel waren gegaan, volstond ik nu met ‘Ja hoor, het was wel gezellig’. Met steeds meer regelmaat zegde ik verjaardagen en andere leuke dingen af, omdat er net daarvoor weer een onverwachts ambulanceritje was geweest en ik ‘uiteraard thuis bleef’. Maar waarom zou jij geen lol meer mogen hebben? Is het voor die ander ook niet eens fijn om jou weer te zien glunderen als je over die leuke avond vertelt? Pas toen ik laatst een high tea met oud-collega’s wilde afzeggen en mijn vriend zei dat ik juist even moest gaan, drong het tot me door dat hij dat helemaal niet van mij verwachtte. Hij gunde mij een fijne middag. Tijdens die high tea vergat ik even alle zorgen. En dat was zo lekker!

4. Maak de ander niet te afhankelijk

Ik ben altijd al belachelijk sociaal geweest, maar echt van die moederlijke, verzorgende trekjes had ik niet. Totdat mijn vriend opeens in de medische molen terecht kwam. Ik ontpopte me spontaan als een soort overbezorgde moeder, die haar ‘kind’ alles uit handen nam. Ik begeleidde hem naar de bank, trok zijn schoenen uit, legde een dekentje over hem heen en gaf hem een dikke kus. Ik bracht eten en drinken. Als hij geen kracht had om de dop van een fles frisdrank af te draaien, griste ik die uit zijn handen en deed het voor hem. Want ik houd van hem. Dus dan doe je dat toch? Natuurlijk mag je de ander helpen, maar nu zie ik in dat ik mijn vriend te afhankelijk van mij heb gemaakt. Ik heb hem geen ruimte gegeven om het vertrouwen te krijgen dat hij sommige dingen ook best zelf kan. Natuurlijk heeft hij het ook laten gebeuren. Het mes snijdt aan twee kanten. Gelukkig zien we nu beiden in dat we het gewoon niet zo handig aangepakt hebben en dat het voor ons beiden beter is als hij wat zelfstandiger wordt.

5. Voel mee, maar niet vóór die ander

Als je net zoals ik genetisch belast bent met een walgelijke dosis empathie, kan dat voor degene die je verzorgt heel prettig zijn. Jij bent zijn/haar luisterend oor en de zachte schouder om op uit te huilen. Daar is op zich niets mis mee. Wat ik echter deed, was nog een stap verder gaan: ik vóelde zijn verdriet, zijn zenuwen en onmacht. Zodra ik weer een belletje van de ambulance kreeg, was het eerste wat ik dacht ‘wat intens verdrietig zal hij zich nu voelen’. En dan overviel me zelf een soortgelijk gevoel. Ik was alleen maar bezig met zijn gevoel, of eigenlijk het projecteren van mijn gevoel op hem. Want ik wist natuurlijk helemaal niet hoe hij zich voelde. Misschien wel heel anders dan ik? We zijn tenslotte twee verschillende mensen, die ieder op hun eigen manier op gebeurtenissen reageren. Waarschijnlijk heb ik het in mijn hoofd 100x keer erger gemaakt dan het daadwerkelijk voor hem was. Ik ben niet voor niets een rasechte dramaqueen. Niet doen dus dat voelen voor die ander. Probeer er op een of andere manier met wat meer afstand naar te kijken.

Deze tips had ik achteraf gezien natuurlijk zelf moeten opvolgen. Dan had ik nu niet uitgeblust op de bank gezeten. Maar juist daarom wil ik ze andere mantelzorgers niet onthouden. Is het gemakkelijk? Nee, verre van. Is het essentieel om voor je partner, familielid of een vriend(in) te kunnen blijven zorgen? Ja. Doe er dus je voordeel mee. Oh en geen zorgen; met mij komt het wel weer goed hoor, dat weet ik zeker!

Heb jij nog andere tips?

Ik hoop dat je wat hebt aan mijn tips. Als je zelf nog goede, andere inzichten hebt, dan hoor ik ze graag. Wil je meer weten over mantelzorg? Neem dan eens een kijkje op de site van Mezzo. Hier vind je onder andere ervaringsverhalen van andere mantelzorgers.

Fotocredits: Anne Marthe Widvey en Pascal

Benaderd door RTL Nieuws

Naar aanleiding van dit blog ben ik op 10 november 2015 door RTL Nieuws benaderd voor een interview in het kader van de Dag van de Mantelzorg. Ook ben ik gevraagd een artikel te schrijven voor “Mantelzorger”, het magazine van mantelzorgorganisatie Mezzo.

>
<

Reacties

16 reacties op “Vijf tips voor mantelzorgers om zelf overeind te blijven”

  1. Sas schreef:

    Mooi stuk en poe wat herkenbaar! Succes en sterkte met me herstel!

  2. Wesley schreef:

    Goed omschreven. Heel herkenbaar op alle punten.

  3. Annie schreef:

    ik ben al 36 jaar mantelzorg alleen voor mijn Dochter Ik heb nu zelf darmkanker, zie het ook even niet zitten meer .

  4. Zo jammer dat de meeste mantelzorgers hier pas voor open staan als ze er zwaar doorheen zitten. Als mantelzorgcoach en ervaringsdeskundige ervaar ik steeds weer dat ook hier voorkomen beter is dan genezen. Maar hoe bereik je mensen op tijd?

    • Kim Nelissen schreef:

      Ik had er zeker voor opengestaan, maar had niet eens door dat ik überhaupt aan het mantelzorgen was. Er was gewoon niemand vanuit de hulpverlening/ziekenhuis die aandacht voor mij had helaas.

  5. Valérie schreef:

    Lieve Kim, wat een verhasl! Vol met kostbare tips! Ikhoop dat jij ze kunt gaan gebruiken en je snel opknapt, jullie zijn het waard!

  6. Cora schreef:

    Beste Kim, hoe herkenbaar!
    Ik herken ook de wijsheden die je leert als je terugkijkt en waarvan je achteraf denkt: Waarom had ik maar niet eerder…. Maar ik vraag me tegelijkertijd af of je de pijn wel kúnt voorkomen. Of je niet pas openstaat voor ‘redding’ als je het echt niet meer kan. Ik vraag me af of het niet gewoon oké is dat je even helemaal uitgeteld raakt en daar je lessen van leert.
    Ik ben ook sterk, kon alles wel zelf etc. Totdat ik na 2 jaar mantelzorgen niet eens de puf meer had om het gras te maaien. Ik werd ziek. Daarna ging langzaamaan mijn wereld weer open. En mensen hadden me voor die tijd echt wel gewaarschuwd. Ik zie het mantelzorgen vooral ook als een aaneenschakeling van levenslessen. Die lessen moet je in mijn ogen mensen niet willen onthouden, door ze te beschermen. Je kunt mantelzorgers wel helpen die lessen te zien en daar kracht, kennis en kunde en energie uit te putten.

    • Kim Nelissen schreef:

      Beste Cora, dat vind ik eigenlijk een heel mooi inzicht. Een vriendin van me zei dat laatst nog: “Als je niet zo hard was gevallen, had je nooit zoveel geleerd. Nu krijg je de kans om je gedrag (voor zover mogelijk) aan te passen en beter op jezelf te letten.” Dat is natuurlijk wel zo.

  7. Marion schreef:

    Lieve Kim,
    Op de eerste plaats wil ik je laten weten dat ik supertrots ben op mijn nichtje! Wat heb jij het goed omschreven! Heel herkenbaar,……zeker omdat wij voor een deel belast zijn met dezelfde genen, al vind ik ” belast” niet het goeie woord, maar dat even terzijde.
    16 Maanden geleden werd Jan mijn mijn, smorgens aan de ontbijttafel getroffen door een hersenstaminfarct, gevolg ; het Locked in Syndroom. Hij zit gevangen in zijn eigen lichaam, hij communiceert door te knipperen met zijn ogen . Cognitief is er gelukkig niets veranderd . Jan is Jan.
    Buiten dat Jan gevangen is in zijn eigen lichaam, is hij ook gevangen in het zorgstelsel, protocollen , wetgeving enz.
    Eigen regie? Vergeet het maar,….. Wij kunnen (gaan ) er een boek over schrijven.
    16 maanden vechten , DAT, is wat mij zo moe maakt als mantelzorger, van het kastje naar de muur, van hokje naar hokje, van zorgweigering naar zorgweigering, het vreemde daarentegen is, dat het mij ook energie geeft en op de been houdt.
    Kim, net zoals jij, ben ik een vechter, en probeer in ons ” retezware” leven ook positief te blijven. Dit kan ik , mede, omdat ik vanaf dag 1 een blog schrijf. Elke avond , zitten en schrijven, het helpt mij te relativeren . Familie en vrienden kunnen dagelijks meele(v)zen . Op deze manier zijn de mensen om ons heen meteen up-to-date van ons wel en wee en kan ik makkelijker om hulp vragen. Dit laatste is misschien een tip, schrijven en delen, dit kan namelijk altijd 24/7.
    Lieve nicht, “gezegend” met dezelfde genen, ” WIJ”, komen er wel, we hebben geleerd , zijn gevallen , krijgen tips, kennen onze valkuilen en het allerbelangrijkste, we staan weer op, samen met iedereen die ons lief is.
    Liefs Marion

    • Kim Nelissen schreef:

      Lieve nicht,
      Dat is het precies. Van het kastje naar de muur. Van ziekenhuis, naar kliniek, naar instelling. Om gek van te worden. Wachttijden, niet teruggebeld worden, onderlinge miscommunicatie. En ik maar stad en land afbellen. En dan toch voor elkaar krijgen dat we ergens zes weken eerder terecht kunnen. Dat hield en houdt mij ook op de been. En ook ik schrijf. Dit blog, maar ook elke avond, in een boekje. Vooral over de dingen die die dag goed zijn gegaan. Zo blijf ik ook kijken naar de dingen die we wel hebben. Nicht, ik ben supertrots op jou! Je bent een bikkel eerste klas.

  8. M,v,d,Lelij vRossen schreef:

    ik ben blij hoe lotgenoten reageren.mijn man is zijn korte termijn geheugen kwijt,dit is naar andere toe niet te verwoorden.Zijn kennis blijft behoorlijk goed maar als er andere mensen op visite zijn kan hij zich zo goed uiten,dat een ieder zegt:we merken er weinig van.alsof ik overdrijf.

    • Kim Nelissen schreef:

      Ja ik wou zelf ook dat ik eerder lotgenoten had gesproken. Het is zo ontzettend eenzaam. En buitenstaanders hebben gewoon geen idee hoe zwaar het is en hoe je elke dag weer worstelt om zelf overeind te blijven. Ken je de facebookgroep “Ik? Mantelzorgel” al? Ik vond daar veel herkenning.

  9. Stefan van Zanten schreef:

    Hoi Kim,
    Wat goed beschreven. En heel herkenbaar!
    Sterkte, enne… eigen zuurstofmasker eerst!
    Groetjes van Stefan.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *